Hoe leiders hun bedrijf om zeep helpen met een cultuur van angst

´Ik ken geen succesvol bedrijf in Sillicon Valley waar geen vorm van angstcultuur hangt´(…) ‘Dat gaat samen met performance.’ CEO Robert Vis van miljoenenbedrijf Bird aan een van zijn medewerkers in een Slack bericht. (NRC, 29 augustus 2025)

Wow, het bestaat nog steeds. Een CEO van een bedrijf van 450 medewerkers die met droge ogen een angstcultuur voorstaat. Want alleen medewerkers die onder druk staan leveren, is de gedachte.

Een pijnlijk achterhaalde en ook kostbare misvatting.

Het is alsof Robert Vis met een blinddoek op door zijn bedrijf loopt en niet door heeft dat hij kenniswerkers in dienst heeft in plaats van medewerkers die productie draaien aan een lopende band.

Zijn softwareontwikkelaars hebben geen simpele taak die ze zo snel mogelijk moeten herhalen. Zij lopen in hun werkzaamheden voortdurend tegen kleine en grote problemen aan. Leren en samenwerken maken dat ze deze op kunnen lossen.

Maar wie bang is, heeft wat anders aan zijn hoofd dan leren en samenwerken.

Dat zit zo. In mensen die bang zijn wordt een deel in het brein actief dat verantwoordelijk is voor het scannen van de omgeving op gevaar. Als de menselijke fysiologie bezig is met het afwenden van gevaar, gaat dat ten koste van werkgeheugen en het informatieverwerkingsvermogen in het brein.

Er bestaat geen betere manier om het analytisch denken, de creativiteit en het oplossende vermogen de nek om te draaien.

Laat dat nu net de kwaliteiten zijn die een goede software ontwikkelaar nodig heeft om te kunnen presteren.

Met Bird gaat het ondertussen niet zo goed. In het voorjaar van 2025 werden 90 werknemers ontslagen om de kosten te drukken. Robert Vis schrijf zijn aandeelhouders naarstig op zoek te zijn naar manieren om snel nieuwe inkomstenstromen te realiseren.

Bird moet innoveren.

Uit onderzoek van Harvard professor Amy Edmondson weten we wat daarvoor het beste werkt: een open werkcultuur creëren waarin fouten gemaakt kunnen worden en het gewoon is om anderen om hulp te vragen.

Want het is niet een angstcultuur maar juist de aanwezigheid van psychologische veiligheid die de performance opstuwt.

Bij Robert Vis zal het nog wel even duren voordat dit besef is ingedaald.